Xog guud – Central Bank of Somalia

Xogta Guud ee Bank-ga

Himilada Bangiga

In aannu noqonno Banki Dhexe oo adkeysi leh laguna kalsoonaan karo, kaas oo u heellan hirgelinta koboc dhaqaale oo waara, loona dhan yahay, iyo xasillooni maaliyadeed.

Hawlgalka Bankiga

In la gaaro yoolalkayaga asaasiga ah ee ay ka mid yihiin xaqiijinta xasilloonida sicirka iyo kobcinta nidaam maaliyadeed oo xooggan, casri ah, kuna dhisan aaminaad, kaas oo dardargeliya horumarka dhaqaale ee dalka.

CBS

Qiyamkeenna Asaasiga ah

I. Adeegga Dadweynaha iyo Ujeeddooyinka Hay’adeed

• Xaqiijinta danta guud ee dadweynaha oo naga go’an.
• Adeegyo hay’adeed oo leh jihayn iyo ujeeddo cad.

II. Halbeegyada Anshaxa

• Hufnaan shaqo iyo daacadnimo
• Daahfurnaan iyo hoggaan lagu daydo.

III. Isku-xirnaanta Kooxeed

• Shaqo-wadaag,
• caddaalad, sinnaan,
• iyo ilaalinta xogaha qarsoon ee hay’adda.

Yoolalka Bankiga iyo Awoodihiisa Sharciyeed

Yoolka Koowaad

Yoolka ugu sarreeya ee Bankigu waa xaqiijinta iyo ilaalinta xasilloonida sicirka gudaha, si loo suurtageliyo xasillooni lacageed oo horseedda in dhaqaalaha Soomaaliya, uu si joogto ah u kobco.

Yoolka Labaad

Yoolkan oo hoos tegaya kan koowaad, waa mid uu Bankigu ku doonayo horumarinta iyo ilaalinta nidaam maaliyadeed oo ammaan ah, xasilloon, kuna dhisan kalsooni.

Yoolasha Kale

Iyada oo aan la hareermarayn ama aan laga leexanayn labada yool ee hore, Bankiga waxaa sida oo kale loo igmaday in uu door ka qaato siyaasadaha guud ee dhaqaalaha Dowladda Federaalka Soomaaliya.

CBS

Masuuliyadaha Bankiga Dhexe ee Soomaaliya BDHS

B.

In uu dejiyo, hirgeliyo, kana taliyo siyaasadda lacageed iyo in uu dhaqangeliyo siyaasadda sarrifka qalaad.

T.

In uu hayo oo maamulo kaydka sarrifka qalaad ee dalka Soomaaliya.

J.

) In uu shati siiyo, nidaamiyo, oo kormeero dhammaan Bankiyada iyo hay’adaha maaliyadeed ee dalka, si loo hubiyo lacagaynta (liquidity), hantinimada (solvency), iyo helidda hawlgal xasilloon oo ku saleysan nidaam lacageed oo sax ah.

X.

In uu dejiyo oo hirgeliyo siyaasado kor u qaadaya dhismaha, nidaaminta, iyo kormeerka hab-raacyo wax-ku-ool ah, oo ku aaddan lacag-bixinta, nadiifinta xisaabaadka (clearing), iyo nidaamyada dejinta lacagaha (settlement systems).

KH.

In uu maamulo nidaamyada lacag-bixinta, nadiifinta, iyo dejinta lacagaha marka ay lagama maarmaan noqoto.

D.

In uu u adeego Dowladda Federaalka iyo hay’adaha dadweynaha isaga oo ah Banki, la-taliye, iyo wakiil dhinaca dhaqaalaha iyo maaliyadda (fiscal agent).

R.

In uu yahay hay’adda kaliya ee si gaar ah uga mas’uul ah daabacaadda iyo baahinta lacagta shilin Soomaaliga ee waraaqaha iyo biraha ah (coins).

S.

In uu soo ururiyo, falanqeeyo, oo daabaco xogta lacageed, maaliyadeed, iyo bayaanka lacagaha soo gala ama ka baxa dalka (balance of payments), iyo tiro-koobyada kale ee khuseeya qaybaha kala duwan ee dhaqaalaha dalka.

SH.

In uu qabto wixii shaqooyin dheeraad ah ee uu Xeerka Bankiga Dhexe u xilsaaray, iyo waajibaad kasta oo kale oo uu sharcigu si cad u tilmaamay.