Bankiga Dhexe ee Soomaaliya (BDHS) wuxuu gaaray guul taariikhi ah iyadoo la aasaasay Nidaamka Lacag-bixinta Qaranka (NPS), oo ah kii ugu horreeyay noociisa taariikhda Soomaaliya. Si rasmi ah ayaa loo soo bandhigay bishii Luulyo 2021, NPS-na waxay noqotay tiir-dhexaadka casriyeynta maaliyadeed ee dalka, iyadoo u suurtagelinaysa dhammaan bankiyada ganacsiga ee ruqsadda leh inay ku xirmaan oo ay macaamilaan iyada oo loo marayo kaabayaasha dijitaalka ah ee mideysan. Iyadoo la isku daray Automated Clearing House (ACH), Real-Time Gross Settlement (RTGS), iyo Instant Funds Transfer (IFT) hal madal gudaheeda, NPS waxay dhistay aasaas nidaam maaliyadeed oo ammaan ah, hufan, isla markaana si buuxda is-dhexgal u leh.
Nidaamka ACH sidoo kale waxa uu fududeeyaa habka lacag-bixinada badan sida mushaharka iyo lacagaha la siiyo macaamiilada iibiyayaash, taasoo si weyn u wanaajineysa awoodda Dowladda Soomaaliya ay ku bixiso mushaharka shaqaalaheeda waqtigii loogu talagalay.
Nidaamka RTGS, dhankiisa, waxa uu suurtageliyaa lacag-bixinno qiimo sare leh oo waqtiga xasaasiga ah oo ka dhex dhaca bankiyo kala duwan, taasoo oggolaaneysa in macaamilada si degdeg ah loo dhammeeyo iyada oo aan loo baahnayn in bankiga si toos ah loo tago.
Bankiga Dhexe ee Soomaaliya (BDHS) waxa uu qaaday tallaabo geesinimo leh sanadkii 2023 markii uu mideeyay xisaabaadka macaamiisha si ay ula jaanqaadaan qaabka IBAN ee dhammaan bankiyada, oo uu ku jiro Bankiga Dhexe laftiisa. Tani ma aha oo kaliya inay fududeyso macaamilada u dhexeeya bankiyada kala duwan, balse sidoo kale waxay hubisaa in BDHS uu aqbalo oo keliya macaamilada la jaanqaadaya IBAN, taasoo kor u qaadaysa hufnaanta habaynta lacag-bixinta.
Astaamo kale oo horumar weyn leh oo ka mid ah nidaamka NPS ayaa ah Somali Quick Response Code (SOMQR), oo la daahfuray bishii Maarso 2023. Astaantan oo ku saleysan heerarka EMVCo, waxay u saamaxeysaa macaamiisha inay sameeyaan lacag-bixinno degdeg ah oo ammaan ah oo loogu talagalay alaaba adeegyo kala duwan sida: canshuurro iyo khidmadaha, iyadoo la sawirayo Koodh (scan gareynaya) koodh, taasoo ah tallaabo horay loogu qaaday dhinaca bulsho aan ku tiirsanayn lacag caddaan ah.
Awoodda NPS waxay dhidibada u taagtay hirgelinta Somali Payment Switch (SPS) iyo Somali Instant Payment System (SIPS) oo la bilaabay Janaayo 2025. Waxaa si rasmi ah u furay Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, SIPS-na waxay ka dhigan tahay horumar weyn oo laga gaaray adeegyada maaliyadeed ee dijitaalka ah, maadaama ay suurtagelinayso wareejin lacageed oo waqtiga-dhabta ah, 24/7, oo u dhaxaysa bankiyada, jeebabka moobiilka, iyo qalabka iibka (POS).
Waxay fududaynaysaa macaamillo kala duwan sida qof-ilaa-qof (P2P), qof-ilaa-ganacsi (P2M), iyo dowlad-ilaa-qof (G2P), iyadoo hubinaysa in shakhsiyaadka iyo ganacsiyadu ay sameyn karaan macaamillo iyadoon loo eegin adeeg bixiyaha ay isticmaalaan. Tani waxay meesha ka saaraysaa caqabadihii hore ee ka jiray nidaamyada bankiyada dhaqameed, oo ay ka mid yihiin dib-u-dhacyada wareejinta lacagaha degdegga ah iyo isku xirnaan la’aanta nidaamyada kala duwan.
Hirgelinta NPS iyo SIPS waxay muujineysaa ballanqaadka joogtada ah ee Bankiga Dhexe ee Soomaaliya ee dhisidda kaabayaal maaliyadeed oo hufan, otomaatig ah, isla markaana si buuxda loo xakameeyo. Waxay taageertaa yoolalka waaweyn sida ka mid noqoshada maaliyadeed, maamul dijitaal ah, isku-xirnaanta gobolada, iyo horumarinta koboca qaybta gaarka ah. Iyada oo in ka badan laba-meelood meel lacagaha Soomaaliya ay hadda ka dhacaan lacagta mobilada iyo madalaha kale ee dijitaalka ah, dalka waxaa uu u muuqdaa inuu noqonayo hogaamiye goboleed ee nidaamyada lacag-bixinta aan caddaanka ahayn iyo kuwa degdegga ah. Iyadoo BDHS ay sii waddo horumarinta kaabayaasheeda dijitaalka ah, mustaqbalka Soomaaliya ee tiknoolajiyada maaliyadeed wuxuu u muuqdaa mid rajo leh, isagoo waddo u furan awood-siinta dhaqaalaha iyo horumar waara.
